Ημερομηνία ανασκόπησης: 1 Σεπτεμβρίου 2026
Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι προκύπτουν κυρίως από τον σχεδιασμό, την
οργάνωση και τη διοίκηση της εργασίας, καθώς και από το κοινωνικό
περιβάλλον της. Δεν αποτελούν ατομική αδυναμία του εργαζομένου. Όπως και
οι φυσικοί, χημικοί ή εργονομικοί κίνδυνοι, πρέπει να αναγνωρίζονται, να
αξιολογούνται και να ελέγχονται συστηματικά.
Σύμφωνα με τον EU-OSHA, σχεδόν το 45% των εργαζομένων αναφέρει έκθεση
σε παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ψυχική υγεία. Στην
έρευνα OSH Pulse του 2022, το 27% ανέφερε άγχος, στρες ή κατάθλιψη που
προκλήθηκε ή επιδεινώθηκε από την εργασία.
Ενδεικτικοί ψυχοκοινωνικοί
κίνδυνοι
- υπερβολικός φόρτος ή μη ρεαλιστικές προθεσμίες,
- αντικρουόμενες απαιτήσεις και ασάφεια ρόλων,
- περιορισμένη συμμετοχή στις αποφάσεις και έλλειψη ελέγχου στον τρόπο
εκτέλεσης της εργασίας, - ανεπαρκώς διαχειριζόμενες οργανωτικές αλλαγές και ανασφάλεια
εργασίας, - ανεπαρκής επικοινωνία ή υποστήριξη από τη διοίκηση και τους
συναδέλφους, - ακατάλληλα ωράρια, ένταση εργασίας και ανεπαρκής χρόνος
ανάκαμψης, - ψυχολογική ή σεξουαλική παρενόχληση, βία και εκφοβισμός,
- δύσκολη επαφή με πελάτες, ασθενείς, μαθητές ή το κοινό,
- σύγκρουση μεταξύ φυσικών κινδύνων, απαιτήσεων ασφάλειας και πίεσης
παραγωγής.
Εκτίμηση και μέτρα πρόληψης
Η εκτίμηση πρέπει να εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται
πραγματικά η εργασία και όχι μόνο τις γραπτές διαδικασίες. Απαιτεί
συμμετοχή εργαζομένων και εκπροσώπων, εμπιστευτικούς τρόπους αναφοράς
και αξιολόγηση ανά ομάδα ή δραστηριότητα χωρίς στοχοποίηση προσώπων.
Προτεραιότητα πρέπει να δίνεται σε οργανωτικά και συλλογικά μέτρα,
όπως:
- ρεαλιστικός σχεδιασμός φόρτου, στελέχωσης και προθεσμιών,
- σαφείς ρόλοι, αρμοδιότητες και γραμμές αναφοράς,
- ουσιαστική συμμετοχή των εργαζομένων στις αλλαγές που τους
επηρεάζουν, - κατάλληλη αυτονομία, υποστήριξη και πόροι για ασφαλή εργασία,
- σαφές πρωτόκολλο κατά της παρενόχλησης και της βίας,
- εμπιστευτική και έγκαιρη αναφορά προβλημάτων χωρίς αντίποινα,
- εκπαίδευση της διοίκησης και παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας
των μέτρων, - πρόσβαση σε κατάλληλη υποστήριξη, χωρίς αυτή να αντικαθιστά την
πρόληψη στην πηγή.
Η εκτίμηση κινδύνου δεν αποτελεί αποδοχή υπολειπόμενου κινδύνου ούτε
μεταφέρει την ευθύνη στον εργαζόμενο. Τα απαιτούμενα μέτρα πρέπει να
εφαρμόζονται πριν και κατά τη διάρκεια της εργασίας. Εάν απουσιάζουν,
εάν αλλάξουν οι συνθήκες, εάν παρουσιαστεί νέο περιστατικό ή κίνδυνος, ή
εάν τα μέτρα αποδειχθούν ανεπαρκή, η εργασία και η οργάνωσή της πρέπει
να επανεξεταστούν άμεσα και, όπου απαιτείται, να διακοπούν μέχρι να
αποκατασταθεί ο έλεγχος.
Ο EU-OSHA έχει ορίσει για τις 13 Οκτωβρίου 2026 την έναρξη της
εκστρατείας «Together for mental health at work 2026-2028», με επίκεντρο
την πρόληψη και τη διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων.
Επίσημες πηγές: